You are currently browsing the tag archive for the ‘VOC’ tag.
Culemborg, 11 januari 2011
Sinds vandaag heeft het museum Jan van Riebeeckhuis te Culemborg een nieuwe conservator, namelijk: ik! Voor mij persoonlijk een hele eer en een leuke kans natuurlijk, maar waarom is dit ook een leuk nieuwtje voor op dit blog over geld in de Gouden Eeuw? Dit heeft alles te maken met de persoon Jan van Riebeeck.
Jan van Riebeeck werd op 21 april 1619 geboren als zoon van de Culemborgse chirurgijn Anthony Janszoon van Riebeeck en zijn vrouw Elisabeth Govertsen. Elisabeths vader Govert Anthoniszoon, notaris en later schepenburgemeester van Culemborg, bewoonde het zestiende-eeuwse pand aan de Achterstraat. Volgens sommige historici is Jan van Riebeeck daadwerkelijk in het huis van zijn grootvader geboren, omdat Anthony van Riebeeck in 1621, twee jaar na de geboorte van zijn zoon, verklaarde dat hij “dagelix in sijne huisvrou vaders huis verkeert heeft”. Hoe het ook zij, er mag in ieder geval van uitgegaan worden dat Van Riebeeck bij zijn grootvader op bezoek kwam.
Utrecht, 11 oktober 2010
We dachten anderhalf jaar geleden wel klaar te zijn met de VOC. Onderdeel van de historische canon, nationale trots – of althans van Jan Peter Balkenende – en zeer precies beschreven door talloze historici. Niet dus! Abe de Jong vroeg ons vorig jaar mee te werken aan een studie over de oprichting van de VOC en dat hebben we geweten. Je kunt nu in een Fast Facts Filmpje zien hoe we ontdekten dat het octrooi van 1602 de Staten Generaal een vrijbrief gaf om de compagnie in te zetten voor publieke doelen. Gevolg: een enorm geldgebrek en dat leidde weer tot verrassende nieuwe financiële technieken. En dus werken we met Joost, Abe, Ruben, Lodewijk en nog twee Amsterdamse collega’s met veel plezier verder aan de VOC.
Enkhuizen, 9 september
Een plechtig moment, de burgemeester van Enkhuizen heeft er speciaal zijn ambtsketen voor omgedaan. Later die middag krijgen pers en publiek een presentatie van het door teamlid Ruben gevonden oudste Enkhuizer VOC ‘aandeel’. Maar nu houdt de burgemeester voor een klein gezelschap van bij de organisatie van de middag betrokken mensen een korte toespraak waarin hij Ruben met zijn vondst in het zonnetje zet. Dan geeft hij hem een schitterende in beperkte oplage vervaardigde facsimile van het stuk als dank en als herinnering aan wat een buitengewoon stijlvolle en leuke middag werd.
Enkhuizen, 9 september 2010
Vandaag was het zijn dag en was hij niet langer verplicht te zwijgen over zijn grootse vondst in het archief, Ruben Schalk presenteerde vandaag, precies 404 jaar na uitschrijving, het oudste aandeel ter wereld!
Tijdens zijn scriptie-onderzoek in het Westfries archief vond Ruben een aandeel van de VOC met de datum 9 september 1606 en kwam er achter dat dit niet alleen het oudste aandeel van de VOC ooit gevonden was, maar ook het oudste aandeel in de wereld!
Meer weten? Dat kan! Kijk naar een verslag van oudsteaandeel.nl of naar Ruben in het NOS journaal (vanaf 4 minuten). Luister naar een verslag van Radio 1 of kies voor de reportage van rtl nieuws, waar ook Joost in voorkomt.
Utrecht, 15 juli 2010
Mijn scriptie heeft ons meer inzicht gegeven in financiering tijdens de Gouden Eeuw. Zo lijkt het erop dat leningen van de stedelijke schepenen niet erg populair waren, net als die van de lokale weeskamer. Veel inventarissen lieten zien dat de meeste kooplieden makkelijk in staat waren om zelf geld te lenen via vrienden, familie en kennissen op de zeer ontwikkelde geldmarkt van Enkhuizen.
De rijke reder Hendrick Egxkens kon bijvoorbeeld van verschillende personen gemakkelijk geld lenen. Veel van zijn geleende geld investeerde hij in haringvisserij en de handel met het Baltisch gebied, kenmerkende sectoren voor zeventiende-eeuws Enkhuizen. Maar hij was ook actief in verschillende voorcompagnieën en de VOC. Zo had hij meer dan dertienduizend gulden ingelegd in de VOC en bijna vijfduizend gulden in de Compagnie vande Veertien Schepen. Na zijn overlijden in 1610 gingen de regenten van de weeskamer rustig verder om als bank te kijken waar zijn vermogen het best belegd kon worden. Niet alleen gaven ze traditionele weesmeesterkennissen uit, ze kochten ook leningen van de lokale VOC en schuldpapieren van Holland.
Deze investeringen en die van Egxkens laten een zeer ontwikkelde en brede geldmarkt zien. Ook toont het aan dat Amsterdam misschien wel niet zo anders was dan andere steden in Holland. Dezelfde keuzes en technieken waren in Enkhuizen beschikbaar, van ongeregistreerd lenen en leverancierskrediet tot investeren in de VOC en de overheid. Ik hoop dat we deze bevindingen verder kunnen verwerken in ons Spel van de Gouden Eeuw.
Amsterdam, 7 Juli 2010
Vandaag ben ik te horen op de nationale radio van Australië in het programma Rear Vision. De uitzending gaat over één van de vermeende grote boosdoeners in de huidige financiële crisis: de handel in derivaten. Enkele jaren geleden schreven Joost en ik een hoofdstuk in een mooi boek over financiële geschiedenis, waarin we uitlegden hoe na 1550 in Amsterdam termijnhandel in graan en haring ontstond en hoe deze technieken in de zeventiende eeuw overgenomen en uitgebreid werden in de handel in VOC aandelen en tulpen. Je kunt de radiouitzending hier beluisteren.
Amsterdam, 11 Juni 2010
Vandaag een journalist van Quest op bezoek voor het maken van een kort filmpje voor hun website. Ze willen lezers uitdagen vragen te stellen en bij wijze van voorbeeld doen wetenschappers dat ook in korte filmpjes. Ik stelde een vraag over de VOC die Joost en ik samen met de Rotterdamse econoom Abe de Jong proberen te beantwoorden. Geen gemakkelijke vraag want was die compagnie eigenlijk wel nodig om geld te verdienen in Azië? Wij denken van niet en schreven een artikel waarin we betogen dat de VOC eigenlijk een oorlogsmachine was maar dat gek genoeg die militaire doelstelling ook verklaart waarom de VOC ‘s-werelds eerste naamloze vennootschap werd.
12 juli 2010: Het filmpje is nu te zien op de site van Quest: Ter inspiratie (even naar beneden scrollen en je komt Oscar vanzelf tegen).
Utrecht, 7 Januari 2010
In the United Kingdom for a few years now and in France for a few months, a passionate, albeit slightly surreal, debate has been going on around the concepts respectively of Britishness and Identité Nationale. As a FOT*, I was interested to find out what the Dutch had to answer to this fashionable question: what are we?
I was thus glad to be given Groeten Uit Nederland, the DVD issued by the government for the foreigners seeking naturalization. Key concepts are quickly presented in a series of short films to acquaint the candidates with the local society: democracy, family, female issues, health, work, religion, symbols and – most importantly for this blog – money.
Each of these short features (10 minutes) takes place in a different city, the one about money is set in Amsterdam. The camera follows a group of soon-to-be subjects of Beatrix roaming around the city discussing economic matters.
It was particularly heart-warming for me to realize that the best way the director had found to introduce the candidates to the issue at hands was to organize the visit of a VOC ship in the Amsterdam harbour. Most of these men and women had come to the Netherlands looking for better living standards and they were logically brought to the very place where this country’s wealth originated to appreciate its causes: openness and entrepreneurship. Talk about hearts and minds!
In between a snow fall and a pancake, this small orange country has yet another lesson to provide to its larger self-hating European neighbours: it’s the economy stupid! Look nowhere else for Britishness than between the Bank of England and the London Stock Exchange and the Identité Nationale is more likely to be found in La Défense than under the Arc de Triomphe!
Benjamin Guilbert
Eén van de dingen waar we ons momenteel mee bezighouden is de bestuursorganisatie van de VOC, wat tegenwoordig heet de corporate governance. Dit najaar schreven Oscar en ik er met Abe de Jong (EUR) een paper over voor een congres op Yale University. Daarin lieten we enerzijds zien hoe het bedrijf eigenlijk niet als particuliere onderneming, maar als staatsbedrijf met particuliere aandeelhouders gezien moet worden. Toentertijd al maakten mensen als Isaac Lemaire en Willem Usselinx fundamenteel bezwaar tegen de manier waarop aandeelhouders door bewindhebbers met steun van de overheid rechteloos gemaakt werden zodat er ongestoord een groot koloniaal rijk kon worden opgebouwd. In het vervolg daarvan verdiep ik me in een verwoede pamflettenstrijd tussen boze aandeelhouders en bewindhebbers voorafgaand aan de eerste verlenging van het octrooi in 1622. Het ging er in die pamfletten soms fors aan toe: beschuldigingen van corruptie en zelfverrijking, incompetentie, vriendjespolitiek… Interessant is ook de klacht van de aandeelhouders dat de VOC teveel vreemd vermogen opneemt. Als een gewoon koopman zoveel geld opneemt, zo stellen zij, dan zegt men al gauw dat die zich niet lang staande zal kunnen houden en bij de volgende verrekendag bankroet zal gaan. Aan het begin van de zeventiende eeuw vonden zakenlieden dus kennelijk al dat krediet mondjesmaat gebruikt moest worden, een norm die tot diep in de twintigste eeuw bij veel bedrijven bleef gelden.
Utrecht, 18-12-2009
Vrijdagmiddag, net voor de kerstvakantie, nog even snel naar het archief om de octrooiverlenging van de VOC uit 1622 te kopiëren en om een dagboekje te bekijken dat omstreeks die tijd werd bijgehouden door Arnoldus Buchelius (1565-1641), Utrechts bewindhebber van de Amsterdamse VOC kamer. Het dagboekje – met ook de oudste plattegrond van Manhattan – is helaas in New York voor een tentoonstelling. Maar het Charter is er. Met Abe de Jong en Joost Jonker schrijven we een paper over de woede van sommige aandeelhouders die de VOC zich op de hals haalde met haar beleid in de eerste twintig jaar na haar oprichting. En ik was niet de enige die nog snel even wat materiaal insloeg voor de kerstvakantie. Peter Koudijs en Lodewijk Petram werken ook aan een mooi VOC incident – de plotselinge en scherpe daling van de koers van het aandeel in 1688 – een onderwerp dat zij duidelijk leuker vinden dan de geruïneerde aandeelhouders in die tijd.
